ಬಹು ಕರ್ನಾಟಕ - ಅರೆಭಾಷೆ | ಅರೆಬಾಸೆಯವರ ಹೊಸ್ತು

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಳ್ಯ, ಕಡಬ ತಾಲೂಕು ಹಾಗೂ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿ, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ, ಕುಶಾಲನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು 'ಗೌಡ ಕನ್ನಡ,' 'ಅರೆಗನ್ನಡ' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರೆಭಾಷಿಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂದಾಜು ಆರರಿಂದ ಏಳು ಲಕ್ಷ ಇರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತಾಡುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಳ್ಯ,  ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಸುಳ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಮಂದಿಯೂ ಅರೆಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅರೆಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅರೆಭಾಷಿಗರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಈ ಸರಣಿಯದು.

ಅರೆಬಾಸೆ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯೊವ್ ಆಚರಿಸುವ ಸುರುನ ಹಬ್ಬ ಹೊಸ್ತ್. ಅರೆಬಾಸೆ ಗೌಡ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ್ತು ಉಂಬ ಕ್ರಮ ಉಟ್ಟು. ಹೊಸ್ತು ಉಂಬೊದು ತೆಳಿರೆ ಅರೆಬಾಸೆ ಗೌಡ್ರಗಳ ಒಂದ್ ವಿಸೇಸ ಹಬ್ಬ ಇದರ ಮನೆ ತುಂಬ್ಸುದು ಅಂತ ಹೇಳುವೆ. ಇದರ ತುಳುನೊವ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಅಂತ ಹೇಳುವೆ, ಕನ್ನಡಲಿ ಹೊಸಕ್ಕಿ ಊಟಾಂತ ಹೆಳುವೆ. ಇ ಹಬ್ಬನ ಚೌತಿಂದ ಸುರು ಮಾಡಿ, ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣವರೆಗೆ ಮನೆ ತುಂಬ್ಸುದರ ಅರೆಭಾಸೆವು ಮಾಡುವೆ. ಅದರ್ಂದ (ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಳ್ದ) ಮೆಲೆ ಮನೆ ತುಂಬ್ಸುವ ಕ್ರಮ ಮಾಡ್ದುಲೆ. ಪಂಡ್ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊತಿದ್ದೊ ಗಡ, ಕಾಲ ಬದಲಾದಂಗೆ, ಕ್ರಮಗ ಕೂಡ ಬದಲ್ ಅದೆ, ಐನ್‌ಮನೆ, ದೊಡ್ಡಮನೆ, ಹಿರಿಯರ ಮನೆಲಿ, ಹಿಂದೆ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊತಿದ್ದೊ. ಅರೆಬಾಸೆವು ಇದರ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟ್ ಆಚರ್ಸುವೆ. ಅಷ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಎಷ್ಟು ಮನೆ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊದು ಕೂಡ ಪಂತ ಕಟ್ಟಿದಂಗೆ ಅದರ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವೆ. ಬೊಳ್ಪಿಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದ್ ಲಾಯಿಕ್ಕ್ ತಲೆಮೈ ಮಿಂದ್ ಬಿಳಿ ಕಂಬಾಯಿ ಅಲ್ಲರೆ ಬಿಳಿ ಬೈರಾಸ್ ಉಟ್ಟ್ಕೊಂಡ್ ಗಂಡ್ ಗ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರ್ ತೆಗೆಕೆ ಹೊದವೆ. ಹೊಕನ ಕೊಡಿ ಬಾಳ್ಳೆ ಹಿಡ್ಕೊಂಡ್ ಹೊದವೆ. ಕದರ್ ತೆಗಿಯಕನ ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ ಬ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಂಡ್ ಕದರ್ ತೆಗಿಯೊದರ ಮಾಡುವೆ. ಗದ್ದೆಂದ ಕದರ್ ತಂದ್. ಅದರ ತೊಡ್ಪೆಲಿ ಇಸಿ, ಗಬ್ಬಲ್ ಬೊಳ್ಳಿ, ಮಾಯಿನ ಕೊಡಿ, ಅಸ್ವತ ಸೊಪ್ಪ್, ಪೊಲಿ ಬೊಳ್ಳಿ, ಕೌಂತೆಕಾಯಿನ ಬೊಳ್ಳಿ, ಕಿನ್ನಿಗೊಳಿ, ಗೊಟ್ಟೆಗೊಳಿ, ಹಲ್ಸುನ ಸೊಪ್ಪ್, ನರಿಕೊಂಬ್, ಇದರೆಲ್ಲಾ ತೊಡ್ಪೆಲಿ ಇಸಿ. ಅದರ ಮನೆ ತುಂಬುಸುದರ ಮಾಡುವೆ. ಹಿಂಗೆ ಮಾಡಿಕನ ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ ಬಾ ಅಂತ ಹೆಳಿಕೊಂಡ್. ಮನೆವು ಎಲ್ಲಾ ಮನೆ ಒಳಗೆ ಕದರ್ ತಕೊಂಡ್ ಹೊದವೆ. ಹಿಂಗೆ ಮನೆ ಒಳಗೆ ಕದರ್ ತಕೊಂಡ್ ಹೊಗಿ ಮನೆ ದೀಪ ಇಸುವ ಜಾಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೀಪದ ಎದ್ರ್ ಮಣೆ ಮೇಲೆ ತೊಡ್ಪೆಲಿ ಕದರ್ ಇಸಿ. ದೀಪಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಕಿ. ಎಲ್ಲೊವ್ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಕಿ ಕೈ ಮುಗ್ದವೆ‌. ಹಿರಿಯೊವು ನಾಕ್ ಐದ್ ಜನ ಕೈ ಮುಗ್ದವೆ, ಹಂಗೆನೆ ಜಾಸ್ತಿ ಜನನೂ ಕೈ ಮುಗಿಯೊಕ್. ಅಲ್ಲಿಂದೊಲೆ ಕದರ್ ತೆಗ್ದ್ ದೀಪಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಮತೆ ಮನೆಲಿ ಇರುವ ದೈವ-ದೇವರ್ಗಳ ಮಣಿ ಮಂಚಕೆ ಕದರ್ ಕಟ್ಟುವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಕಟ್ಟಿ, ಮತೆ ತೊಳ್ಸಿ ಕಟ್ಟೆ, ಬಾಮಿ ಕಟ್ಟೆ, ಚಾಳೆಗೆ, ಹಟ್ಟಿ ಹಿಂಗೆಲ್ಲಾ ಕದರ್ ಕಟ್ಟುವೆ. ಮನೆ ತುಂಬುಸಿದ ದಿನ ಎಂತ ವಸ್ತುನು ಕೂಡ ಯಾರು ಕೇಳಿರು ಕೊಡ್ದುಲೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈಂದ ಬಾವ ವಸ್ತುಗಳ ತಕಂಡವೆ, ಮನೆಂದ ಹೊರೆಗೆ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊಟ್ಟರೆ ಪೊಲ್ಸ್ ಹೊದೆ ಅಂತ ಜನ ನಂಬಿ ಕಂಡವೆ.

Eedina App

ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಬಹು ಕರ್ನಾಟಕ - ಬುಡಕಟ್ಟು ಮರಾಟಿ | ಜತಿಂಚು ಗುರುವಾನಿ ಗೆತ್ತಿಲ್ಲಿ ಕೋಣು? ಏ ಕೊಣಚೆಟೆವೂ ಮೊಣನಸೆಲೆ ಮೊಂತೆರ್!

ಅಂದ್ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಅರೆಬಾಸೆಯವರ್ಲಿ ನಡ್ದದೆ, ಅಡ್ಗೆ ಮಾಡೊಕರೆ ಮನೆ ಯಜಮಾನನ ಅನುಮತಿ ತಕೊಂಡ್, ಎಲೆ-ಅಡ್ಕೆ ಪಡ್ದ್, ಮನೆ ಎಜ್ ಮಂತಿಗ ಮಿಂದ್ ಬಂದ್, ಕಾಯಿಗೊಂಜಿಗೆ ನೀರ್ ಇಸುವೆ. ಅಕನ ಮಡ್ಕೆನ ತೊಳ್ದ್,ಕೌಂತೆ ಬೊಳ್ಳಿ ಪೊಲಿ ಬೊಳ್ಳಿ ಮಡ್ಕೆಗೆ ಕಟ್ಟುವೆ. ಅಕನನ್ನೆ ಮಡ್ಕೆಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಹಾಕಿ, ಹಾಲ್ ಹೊಯಿದ್, ನೀರ್ ಇಸುವೆ. ಹಿಂಗೆ ಇಸಿಕನ ಕರ್ದ್ ಹೇಳುವೆ. ನಾವ್ ಕಾಯಿಗಂಜಿಗೆ ನೀರ್ ಇಸುವೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ ನೀರ್ ಇಸುವೆ. ಕೆಲೊವ್ ಮನೆಂಗಳ್ಳಿ ಕಾಯಿಗಂಜಿ ಮಾಡಿಕನ ಎರಡ್ ಬಗೆ ಕಾಯಿಗಂಜಿ ಮಾಡುವೆ. ಸುರುಗೆ ಹೊಸಕ್ಕಿದ್ ಕಾಯಿಗಂಜಿ ಮತ್ತೊಂದ್ ಹಳೆ ಅಕ್ಕಿದ್ ಕಾಯಿಗಂಜಿನ ಮಾಡುವೆ. ಮತೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಡ್ಗೆ ಸುರು ಮಾಡುವೆ. ಅಂದ್ ಮಾಡುವ ಅಡ್ಗೆ ಬಾರಿ ಲಾಯಿಕ್ಕ್ ಕೂಡ ಇದ್ದದೆ. ಅಂದ್ ಒಂದ್ ಮನೆಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಲಿ ಎಷ್ಟ್ ಬಗೆ ಅಂತ ಪಂತಕೆ ಬಿದ್ದಂಗೆ ಅಡ್ಗೆ ಮಾಡುವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ ಐದ್ ಬಗೆ ಅಡ್ಗೆ ಮಾಡ್ದು ಕಂಡ್ ಬಂದದೆ. ಹಿಂಗೆನೆ ಎಳ್ ಬಗೆ, ಒಂಬತ್ತ್ ಬಗೆ ಅಡ್ಗೆನ ಪಂಡ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೊ ಗಡ‌, ಇಗ ಇಂತ ಗೌಜಿ ಎಲ್ಲಿನೂ ಕಂಡ್ ಬಾದುಲೆ. ಅಡ್ಗೆನ ಮನೆ ಹೆಣ್ಣ್ ಗಂಡ್ ಅಂತ ಬೆದ ಇಲ್ಲದೆ. ಎಲ್ಲೊವ್ ಸೇರಿ ಅಡ್ಗೆನ ಮಾಡುವೆ. ಅಡ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾದಆದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕಲೆ ಪಕ್ಕಲೆನಮನೆಗಳ್ಳಂದ ಎಲ್ಲೊವು ಬಂದವೆ.

AV Eye Hospital ad

ಸುರುಗೆ ಮಾಡ್ದು ಕಿಚ್ಚಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕ್ರಮ ಮಾಡುವೆ, ಅದರ ಹೊಸಕ್ಕಿಗೆ ನೀರ್ ಇಸಿದೊವ್ ಮಾಡುವೆ. ಅಂದ್ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಇಸುದು ಕೂಡ ಉಟ್ಟು, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸತ್ತೊವ್ಕೆ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬಕೆ ಕರಿಯುವ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಉಟ್ಟು, ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಬಳ್ಸಿಕನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಗಾರಂಗೆ ಬಳ್ಸುದು ಕೂಡ ಮಾಡುವೆ. ಅಂಗಾರಂಗೆ ಹಟ್ಟಿ ಬೊಯಿಪಣೆಲಿ ಬಳ್ಸುವೆ‌ ಅದರ ಅಲ್ಲಿ ಇಸಿದ್ ಕೈ ಮುಗ್ದ್, ತಿರ್ಗಿನಿತ್ತ್ ಅಗೊಲ್ ಜಾರ್ಸಿ, ಮನೆಂದ ಹೊರೆಗೆ ಉಂಡ್ ಬರೊಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಹೊರಗೆ ಅಂಗಳ ಕರೆಲಿ ಇಸಿಬಾವ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಉಟ್ಟು. ಮತೆ ಬಂದ್ ಎಲ್ಲೊವ್ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬ ಕ್ರಮ ಮಾಡುವೆ. ಮನೆ ಎಜಿಮಾನ ಮತೆ, ನೆಂಟ್ರುಗಳ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬಕೆ ಕರ್ದವೆ. ಕರಿಯಕನ ಚೊಂಬ್ ಲಿ ನೀರ್ ಕೊಟ್ಟ್ ಉಂಬಕೆ ಕುದರ್ಇಕೆ ಹೇಳುವೆ. ಅಂದ್ ಎಲ್ಲೊವ್ ಉಂಬೊದ್ ಬಾಳ್ಲೆಲಿ. ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊದು ಪಂಡ್ ನಡ್ದದ್ ಬಂದ ಕ್ರಮ ಹಿಂಗೆನೆ‌ ಅದರಲ್ಲಿ ಚುರುಸಹ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡ್ತುಲೆ. ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬಕನ, ಉಂಬಕೆ ಕುದ್ದೊವ್ ಕರ್ದ್ಹೇಳುವ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಮಾಡುವೆ‌. ಅಂದ್ ಯಾಗೊಳ್ ಮಾಡದ ನೆನೆಯಕ್ಕಿನ ಮಾಡುವೆ ಸುರುಗೆ ಬಳ್ಸುದು ಅದರ್ನೆ ಎಲ್ಲೊವುಕೆ. ಅದರ ಬಳ್ಸಿಕನ ಕೈ ಮುಗ್ದವೆ‌, ಅಕನ ಬಳ್ಸವನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುದ್ದವನ್ ಕೈ ಮುಕ್ಕೊಣೊಕು. ಹಿಂಗ ಬಳ್ಸಿ ಅದ ಮೆಲೆ ಕಾಯಿಗೊಂಜಿನ ಬಳ್ಸುವೆ‌. ಅಕನ ಮಾಡ್ದ ಗೈಪುಗಳ ತಂದ್ ಒಂದೊಂದ್ ತಂದ್ ಬಾಳ್ಳೆಗೆ ಹಾಕುವೆ‌ ಮತೆ ಎಲ್ಲೊವ್ ಉಂಬಕೆ ಸುರು ಮಾಡುವೆ.

ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಬಹು ಕರ್ನಾಟಕ - ಮೋಯರ್ ಮಲಯಾಳಂ | ಕಡ್ಲ್‌ನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೆಟ್ಟಿಯೆ ಮೋಯರ್

ಉಂಬಕನ ಕುಸಾಲ್ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡ್ ಉಂಡವೆ. ಅಂದ್ ಬಾಳ್ಳೆಲಿ ಹಾಕುದರ ಎಲ್ಲಾ ಉಣೊಕು, ಬೇಡ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೆ ಇಲ್ಲೆ. ಬೇಕಷ್ಟ್ ತಿಂಬಕೆ ಅಂದ ಕೊಟ್ಟವೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಬಿರಿಯುವಂಗೆ ತಿನೊಕ್. ಹೊಸ್ತ್ ನಂದ್ ಮಾಡುವೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ಅಡ್ಗೆಗ ಹೆಸರ್ ಕೇಳಿಕನ ಬಾಯಿಲಿ ನಿರ್ ಬಂದದೆ. ನೆನೆಯಕ್ಕಿ, ಕಾಯಿಗಂಜಿ, ಪಚ್ಚೊಡಿ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಕೆಸ-ಹರುವೆ ಗಸಿ, ಎಲ್ಸಂಡೆ ಅರ್ಸಿದ್, ಕಡ್ಲೆಬಿಜಬೆಂಡ್ ಅರ್ಸಿದ ಗೈಪು, ಕೆಂಬುಡೆ ಗಸಿ, ಸೊಂತೆಕಾಯ್ ಸಾರ್, ಅಕ್ಕಿ ಪಾಯ್ಸ, ಹಿಂಗೆ ಹೆಸರ್ ಉದ್ದ ಇದ್ದದೆ. ಹಿಂಗೆ ಹೊಸ್ತ್‌ನ ಗಮ್ಮತ್ ಇದ್ದದೆ. ಇಗ ಬತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಜಾಗೆಗ ಕಮ್ಮಿ ಅಗುಟು. ಪ್ರತಿ ಮನೆಗಳ್ಲಿ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊದು ಪೂರ ನಿಂತುಟು. ಇಗ ಐನ್ಮನೆ, ತರವಾಡ್, ದೊಡ್ಡಮನೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬ ಕ್ರಮಗಳ ಮಾಡುವೆ. ಕ್ರಮಗ ಪಂಡ್ನ ಕಾಲದ ಕ್ರಮಗ ಒಳೊ, ಗೊತ್ತಿರೊವು ಕಮ್ಮಿ ಅಗ್ತಾ ಒಳೊ, ಇಗನೊವ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬೊದರ ಮಾಡುವೆ. ಅರೆಬಾಸೆಯವರ ಹೊಸ್ತ್ ಉಂಬ ಗಮ್ಮತ್ ಬೆರೆ. ಅದರ ನೆನ್ಸಿಕನ. ಬೆಜಾರ ಅದೆ ಒಂದ್ ಕಡೆ, ಮುಂದೆ ಹೆಂಗೆ ಇರ್ದು ಅಂತ ಗ್ರೆಸಿಕೆ ಅದ್ಲೆ. ಮುಂದೆನು ಅರೆಬಾಸೆವರ ಹೊಸ್ತ್ ಇರ್ದು ಅಂತ ಕಂಡದೆ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕೊಲ ಅಷ್ಟೆ.

ನಿಮಗೆ ಏನು ಅನ್ನಿಸ್ತು?
4 ವೋಟ್
eedina app